Ellen Lengkeek 15 januari 2025, 13:18

Changemaker Kiki Hagen (Collectief Circulair Textiel): ‘Er is nu al genoeg kleding voor de komende zes generaties’

Kiki Hagen wil de vervuilende textielindustrie hard aanpakken. Ze vindt dat producenten zich moeten verantwoorden voor het inzamelen, recyclen en verwerken van afgedankt textiel en stond als kamerlid aan de wieg voor wetgeving hiervoor. Sindskort is ze directeur van het Collectief Circulair Textiel (CCT). ‘Het is tijd voor een nationale grondstoffenstrategie.’

Kiki Hagen ‘Het is nog erger dan je denkt. Deze industrie legt een enorme druk op onze aarde. We móeten de transitie versnellen.’

Ze wordt er boos en strijdbaar van. Jaarlijks belandt 92 miljoen ton textielafval op stortplaatsen wereldwijd, volgens cijfers van de Verenigde Naties. “Veel daarvan is synthetisch en breekt nooit af, waardoor miljoenen microplastics de aarde en oceanen blijven vervuilen en in onze voedselketen terechtkomen”, zegt Kiki Hagen, directeur van het Collectief Circulair Textiel (CCT).

“De rest belandt op grote afvalbergen of wordt verbrand. Het is tijd om deze vicieuze cirkel te doorbreken. De cijfers liegen niet. De textielindustrie heeft zijn prijs, en wij betalen die met onze planeet. We moeten anders gaan denken. Een visie ontwikkelen op een toekomstige bestendige economie. In Nederland promoten we wel het start-up-klimaat, maar laten we bedrijven in de cruciale opschaalfase aan hun lot over.”

We weten dat de textielindustrie een vervuilende sector is. Hoe erg is het?

“Zet je schrap, het is altijd nog erger dan je denkt. Er is op dit moment al genoeg kleding voor de komende zes generaties en toch blijven nieuwe items de markt maar overstromen. Elk jaar meer. Per jaar worden er tussen de 80 en 150 miljard kledingstukken op de markt gebracht. Daarvan wordt tot 40 procent niet eens verkocht, maar gewoon de markt opgepompt zodat er zoveel mogelijk aangeschaft wordt. Slechts 1 procent van al het textielafval wordt weer kleding.”

Kleding maken voor de massa, verhandelen en duurzaam zijn. Is dat überhaupt mogelijk?

“Er is een aantal fundamentele principes die we opnieuw moeten omarmen: kwaliteit boven kwantiteit, levensduur boven trends, en het waarderen van kledingstukken door kennis over het product en de maker. De hoeveelheid kleding die we gemiddeld aanschaffen, is overbodig. Er is bewust een eindeloze cyclus gecreëerd van kopen en weggooien. Dit systeem is niet duurzaam en is niet houdbaar. Het is tijd dat we stilstaan bij de échte waarde van kleding.”

Jij wil verandering afdwingen. Hoe pak je dat aan?

“Als Tweede Kamerlid heb ik veel voorstellen gedaan die ervoor zorgen dat de kledingindustrie verantwoordelijk is voor de bergen afval die ze produceert. Vanaf 2025 moeten kledingproducenten ook zorg dragen voor het textiel dat door de consument wordt weggegooid. Ze moeten bijvoorbeeld zorgen voor inzamelingsbakken, sortering en recycling. Bij onze productenorganisatie Collectief Circulair Textiel kunnen producenten zich aansluiten om die wetmatige doelstellingen te behalen. Waar ik eerst de kaders neerlegde in de wet, werk ik nu samen met duurzame spelers in de markt.”

Je post op sociale media over bedrijven met circulaire principes die aan het kortste eind trekken door oneerlijke prijsstelling en een overheid die scale-ups verzuipt in regelgeving. Kun je dat toelichten?

“Op dit moment is het goedkoper om nieuwe materialen te importeren dan om secundaire grondstoffen te gebruiken. Het alternatief – werken met duurzame materialen en eerlijke lonen – lijkt duurder, en dat schrikt producenten af. In Nederland promoten we wel het start-up-klimaat, maar laten we bedrijven in de cruciale opschaalfase aan hun lot over. Het ministerie van Klimaat, dat nu zogenaamd inzet op ‘groene groei’, heeft geen visie op een toekomstbestendige economie. Het is bizar dat bedrijven die bijdragen aan een duurzame economie niet de steun krijgen die ze nodig hebben. Recyclebedrijven vallen om omdat ze niet rendabel kunnen draaien. Duurzame bedrijven komen niet op het energienet. Nederlandse duurzame bedrijven verliezen aanbestedingen, hebben geen bijzondere status waardoor bijvoorbeeld financiering en verzekering een grote uitdaging is.”

En dus…?

“Is het tijd voor een nationale grondstoffenstrategie die verder gaat dan behoud van raffinagecapaciteit. Een rode loper voor bedrijven die werken aan een circulaire economie. En een overheid die kiest voor échte groene groei: innovatief, eerlijk en duurzaam. Er is wet en regelgeving nodig om de productie van niet duurzame producten en overproductie aan banden te leggen. Nu gaan we als tweede land van Europa gelukkig wel voor in wet en regelgeving op het gebied van textiel en per 2026 volgt dat voor schoenen.”

En hoe draagt CCT daaraan bij?

We brengen innovatieve en duurzame textielproducenten samen om een circulaire toekomst te creëren. We zien het speelveld veranderen en betrekken bijvoorbeeld ook basis- en hogescholen door voorlichting.
We geloven in actie, in verandering en in impact. Samen met onze partners bouwen we aan een rechtvaardig systeem waarin de échte duurzame spelers worden beloond, niet belast. Wij staan voor de pioniers in duurzame textielproductie – en maken ons sterk in het maatschappelijk debat met ministeries en beleidsmakers. Geen oneerlijke concurrentie meer. Vervuilers dragen voortaan de lasten van hun keuzes, terwijl duurzame spelers de ruimte krijgen om op te schalen. We werken daarnaast aan een bruisende kruisbestuiving tussen visionairs, ondernemers, impactpartners en creatieve denkers. Samen maken we niet alleen textiel circulair, maar creëren we een beweging die de textielwereld verandert.”

Met wie zou je willen samenwerken?

“United Repair in Amsterdam, een plek waar kleding en items namens prachtige merken worden gerepareerd. Wat het outdoor kledingmerk Patagonia doet, is ook briljant. Dit bedrijf biedt een levenslange reparatieservice, waarbij de experts van United Repair beschadigde items nieuw leven inblazen. De waarde van het kledingstuk én het merk groeien. Het merk Bever past ook perfect in dit plaatje, met hun bedrijfsvoering en innovatieve projecten, zoals het actieve aanbod van tweedehands artikelen. Daarnaast zou het concept van statiegeld invoeren op kleding ook goed aansluiten bij duurzame spelers zoals het Amsterdamse New Optimist. Dat bedrijf heeft zich inmiddels aangesloten bij ons collectief, net als United Repair.”

Als ouder weet ik hoe uitdagend het is om duurzame babykleding te vinden. En het is vaak kostbaar. Er zit net zoveel werk in een shirtje voor een baby als voor een volwassene, wat het produceren van duurzame babykleding extra complex maakt. Toch zien consumenten een klein item en verwachten een lagere prijs. Merken die tegen de stroom toch een duurzaam product met waarde creëren zoals Grey Label, Donsje en Mini Rodini, staan dan ook hoog op mijn wensenlijst. Ik ben ervan overtuigd dat door deze kinderen- en babykledingbedrijven met elkaar te verbinden, we samen kunnen zorgen dat deze duurzame niche de norm wordt.”

Meer Changemakers:

Wat zit er achter het vertrek van Amerikaanse banken uit VN-coalitie? ‘Ze kunnen eigenlijk niet anders’

De Net Zero Banking Alliance (NZBA) ontstond in 2021 en begon als samenwerkingsverband tussen 43 wereldwijde banken. Inmiddels hebben zo'n 150 banken zich bij het initiatief gevoegd. Het idee is dat financiële instellingen, door zich bij de NZBA aan te sluiten, beloven hun leningen en investeringen zo te sturen dat ze bijdragen aan het behalen van net zero in 2050. Ofwel, een economie die netto geen CO2 meer uitstoot. De Verenigde Naties coördineren het verbond. Onlangs werd bekend dat de zes grootste banken van de Verenigde Staten zich allemaal terugtrekken uit de NZBA. Het gaat om de banken JP Morgan, Bank of America, Citigroup, Wells Fargo en Goldman Sachs. Na hun vertrek blijven er slechts drie banken uit de VS over die het initiatief steunen. In Nederland zijn dat er vier: ABN Amro, ING, Rabobank en Triodos. Donald Trump Hoewel de Amerikaanse banken hun vertrek niet toelichten, is het volgens experts evident wat erachter zit. “Iedereen is aan het voorsorteren op het aantreden van Donald Trump”, zegt Hans Stegeman, hoofdeconoom bij Triodos. “We hebben recent kunnen zien hoe Facebook zich daarop voorbereidt. Ook de hele financiële sector is dat aan het doen.” De aankomend president is een uitgesproken tegenstander van ambitieus klimaatbeleid en heeft laten weten alle huidige regelgeving te gaan ‘ontmantelen’. Ook zal hij naar verwachting uit het klimaatakkoord van Parijs stappen. De verwachting is dat banken niet zitten te wachten op kritiek van Trump en zich om die reden willen distantiëren van de VN-klimaatcoalitie. Ook speelt mee dat banken onder Republikeins bewind mogelijk juridische stappen kunnen verwachten als ze lid blijven. “Ongeacht wat ze ervan vinden, kunnen de Amerikaanse banken op dit moment niet veel anders dan uit de NZBA stappen”, meent Stegeman. “Ze lopen namelijk juridische risico’s als ze erin zouden blijven.” Anti-ESG Hij doelt daarbij op het anti-klimaat-sentiment dat momenteel welig tiert in de VS. Verschillende Republikeinse politici hebben aangegeven het thema ESG (Environmental, Social and Governance) als een aanval te zien op de aandeelhouders van bedrijven en financiële instellingen. Ook dreigen ze met rechtszaken, omdat ze van mening zijn dat klimaatallianties in strijd zijn met het mededingingsrecht. Daarmee is in de VS een ander patroon zichtbaar dan in bijvoorbeeld Europa. Daar riskeren bedrijven juist een gang naar de rechter als ze te weinig doen aan het in lijn brengen van hun beleid met het klimaatakkoord van Parijs. Een puur politiek verschil. De opvatting van het klimaatprobleem is aan beide kanten van de Atlantische Oceaan namelijk hetzelfde. Investeren in bijvoorbeeld nieuwe olie- en gasvelden is steeds gevaarlijker voor financiële instellingen, omdat ze het risico lopen stranded assets te financieren. Fossiele bronnen zullen door de transitie naar hernieuwbare brandstoffen in de nabije toekomst hun waarde verliezen. Ook kunnen extreme weersomstandigheden die veroorzaakt worden door klimaatverandering schade toebrengen aan de investeringen van banken, waaronder infrastructuur, vastgoed en waardevolle bezittingen van bedrijven. “Hun risicobeleid zal dus heus niet van elkaar verschillen”, meent Stegeman. “Zeker nu door de hevige branden rondom Los Angeles wederom duidelijk geworden is dat klimaatverandering geen abstract toekomstbeeld meer is. Je ziet nu al de effecten ervan. Verstandige bankiers houden daar rekening mee. Alleen: Amerikaanse banken kunnen het zich op dit moment niet veroorloven dat hun beleid in de woke-hoek wordt gedrukt.” Nog altijd groot De exodus van Amerikaanse banken roept de vraag op: wat is een uitgeklede klimaatcoalitie eigenlijk nog waard? Toegegeven, zegt Stegeman, de NZBA moet een stuk ambitieuzer, wil die geen wassen neus zijn. “Maar we moeten niet vergeten: de NZBA is nog altijd groot. Ook vorig jaar zijn er weer leden bijgekomen. En de potentie van een grote groep banken die met elkaar afspreken om afstand te nemen van fossiele brandstoffen is natuurlijk groot. Het is dus niet zo dat de coalitie niets is zonder Amerikaanse banken.” Daarnaast is het onwaarschijnlijk dat banken uit andere landen ook hun vertrek uit de NZBA zullen aankondigen. “Zeker niet Europese banken. Ik verwacht niet dat Europa door de politieke situatie in de VS ineens zijn duurzame ambities zal gaan terugnemen.” Europese banken zijn binnen de alliantie het sterkst vertegenwoordigd. Ruim de helft van de (inmiddels nog 141) NZBA-leden is van Europese komaf. Wel is het zonder de ruggensteun van een VN-coalitie mogelijk dat de afgesplitste Amerikaanse banken zelf verder afglijden op het gebied van klimaatambitie. Bij hun vertrek uit de NZBA beloofden de banken zich te blijven inzetten om hun ESG-doelen te halen. De vraag is in hoeverre dat klopt. Stegeman: “Het bleek al uit verschillende onderzoeken dat Amerikaanse banken veel meer olie- en gasprojecten financierden dan ze eigenlijk zeiden, en dat hun beleid niet in lijn was met het Parijs-akkoord. Ik verwacht dat de rem om fossiele projecten te financieren nu helemaal weg zal zijn.” Nederland blijft De Nederlandse leden van de NZBA lijken vooralsnog geen aanstalten te maken om de alliantie te verlaten. “Wij gaan dit moment wel aangrijpen om de NZBA ambitieuzer te maken”, vertelt Anna Koolstra, advocacy manager bij Triodos. “Eigenlijk zou je willen dat de criteria om lid te zijn van de NZBA scherper worden. Het is nu bijvoorbeeld niet verplicht voor de aangesloten banken om verduurzamingsdoelen te hebben voor investeringen in sectoren met een hoge CO2-uitstoot. Wij vinden dat dat wel zo moet zijn en gaan ons daar hard voor maken.” Lees ook: Biden voert in laatste weken flink wat klimaatactie door, wat blijft daar onder Trump van over?Onderzoek: interesse vanuit private sector in klimaatfinanciering neemt sterk toeCFO Josefien Kursten (UMC Utrecht): ‘Binnen de bestuurskamer zijn er altijd vooroordelen over duurzaamheid’