Begin deze maand werd de Amerikaanse staat Texas geconfronteerd met hevige stortregens en overstromingen, die inmiddels aan meer dan 130 mensen het leven hebben gekost. De economische schade kan naar schatting oplopen tot meer dan 20 miljard dollar. Een flink deel daarvan kan terechtkomen op het bordje van verzekeraars.
In de verzekeringswereld is men al geruime tijd gevoelig voor de relatie tussen klimaatverandering en oplopende financiële risico’s van natuurrampen. Door de opwarming van de aarde is er sprake van een hogere frequentie en een hogere intensiteit van extreem weer. Buitengewone droogte, hitte en regenval komen vaker voor. Ook nemen de risico’s van zware overstromingen en stormen toe.
Verzekeraars kunnen de risico’s van natuurrampen beperken door ze deels onder te brengen bij herverzekeraars, maar wenden zich ook vaker tot beleggers. Vooral in de VS is sprake van een sterke groei van de markt voor zogenoemde catastrofe-obligaties, ook wel cat bonds.
Dit zijn vijf dingen die je moet weten over de impact van natuurrampen op de verzekeringswereld.
#1 Meer economische schade door natuurrampen
Bron: AON
Verzekeraars publiceren jaarlijks cijfers over de mondiale economische schade die wordt veroorzaakt door natuurrampen. Zo ging het afgelopen jaar volgens verzekeringsmakelaar AON om een bedrag van in totaal 368 miljard dollar. Hoewel er op jaarbasis flinke verschillen kunnen zijn, is wel duidelijk dat de gemiddelde economische schade in de afgelopen jaren beduidend hoger ligt dan begin deze eeuw.
Het blijft intussen lastig om het effect klimaatverandering direct uit de financiële cijfers over de kosten van natuurrampen te halen, omdat die door verschillende zaken worden gekleurd.
Op de eerste plaats zijn er inflatoire effecten: als bijvoorbeeld de waarde van vastgoed toeneemt, betekent dit dat economische schadebedragen in de loop van de tijd automatisch meestijgen. Dit effect kun je via inflatiecorrectie nog wel enigszins isoleren.
Daarnaast zijn er ook andere factoren, zoals bevolkingsgroei en een hogere bevolkingsdichtheid in steden. Hierdoor kan de economische schade van natuurrampen hoger kan uitpakken in de loop van de tijd, als gebieden dichter bevolkt raken. Voorzichtigheid is daarom geboden bij het aanwijzen van de ‘klimaatfactor’ bij cijfers over de schade van natuurrampen.
#2 Opgaande lijn verzekerde schade van natuurrampen
Bron: Swiss Re
Wat betreft de verzekerde schade van natuurrampen is door de jaren heen onmiskenbaar sprake van een opgaande lijn.
In 2024 moest volgens herverzekeraar Swiss Re maar liefst 137 miljard dollar uitgekeerd worden door verzekeraars. Het gaat dan bijvoorbeeld om verzekerde schade aan woningen vanwege overstromingen of grote stormen.
Verzekeraars dekken de risico’s van natuurrampen deels af door contracten af te sluiten met herverzekeraars, die een deel van het risico overnemen. Hiervoor betalen verzekeraars dan een premie aan herverzekeraars, net zoals polishouders van verzekeraars een premie betalen aan de verzekeraar.
Als de schade van een natuurramp extreem hoog is, kan het zijn dat uitkeringsverplichting van de verzekeraar hoger is, dan het bedrag dat een verzekeraar als risico heeft doorgeplaatst bij een herverzekeraar. Wanneer dat het geval is moet een verzekeraar een beroep doen op zijn eigen vermogen om de volledige vergoeding voor polishouders te kunnen uitbetalen.
#3 Gat tussen verzekerde en onverzekerde schade
Bron: Swiss Re
Uit het verschil tussen de omvang van de jaarlijkse economische schade van natuurrampen en de verzekerde schade blijkt dat een fors deel van de schade onverzekerd is.
Zo werd afgelopen jaar ongeveer 40 procent van de mondiale economische schade van stormen, overstromingen en andere rampen gedekt door verzekeringen. Dit betekent dat de zogenoemde ‘protection gap’, ofwel de niet verzekerde schade, goed was voor ongeveer 60 procent van de economische schade.
Dat niet alle schade verzekerd is, heeft deels te maken met verschillen tussen verzekeringssystemen van landen. In rijkere landen is het verzekeringssysteem doorgaans fijnmaziger dan in arme landen. Daarnaast speelt mee dat naarmate de risico’s van bijvoorbeeld bosbranden of overstromingen toenemen, verzekeraars sneller geneigd zijn om bepaalde schade uit te sluiten van de dekking bij polissen.
Het is dus denkbaar dat het probleem van de ‘protection gap’ nijpender wordt door klimaatverandering.
#4 Catastrofe-obligaties: doorplaatsing risico naar beleggers
Bron: Swiss Re
Verzekeraars zijn vooral kwetsbaar als er sprake is van een opeenvolging van grote natuurrampen in een korte periode, zo stelt kredietratingbureau Fitch. Dan kan het zo zijn dat de risico’s die ze hebben doorgeplaatst bij herverzekeraars onvoldoende soelaas bieden en ze een beroep moeten doen op hun eigen vermogen.
Er zijn echter ook andere manieren om het risico van natuurrampen te spreiden voor verzekeraars. Eén daarvan is via de uitgifte van speciale obligatieleningen, zogenoemde catastrofe-obligaties.
Het gaat hierbij om obligatieleningen met een relatief hoog rendement die bij beleggers worden geplaatst. Tegenover de hoge rente staat voor beleggers het risico dat ze het uitgeleende geld niet terugkrijgen, als er een bepaalde ramp plaatsvindt die de verzekeraar raakt binnen de looptijd van de lening. De verzekeraar kan het geld dan namelijk gebruiken voor uitkering aan polishouders.
Volgens zakenkrant FT proberen verzekeraars op deze manier de risico’s van grote onder meer grote stormen en overstromingen te beperken.
Uit een recent rapport van vermogensbeheerder Artemis blijkt dat er in de eerste helft van dit jaar al voor 17 miljard dollar aan catastrofe-obligaties is uitgegeven, bijna evenveel als de totale nieuwe uitgifte van 17,2 miljard dollar in 2024. Daarmee is de kans zeer groot dat 2025 een absoluut recordjaar wordt voor de plaatsing van nieuwe leningen.
#5 Klimaatverandering: blijven natuurrampen verzekerbaar?
Bron: Artemis.bm
De afnemers van catastrofe-obligaties zijn vaak gespecialiseerde, professionele beleggers, zoals hedgefondsen of institutionele beleggers zoals pensioenfondsen.
Het rendement bestaat meestal uit een variabele marktrente, aangevuld met een risicopremie. In de bovenstaande grafiek van vermogensbeheerder Artemis is te zien dat het gemiddelde rendement van catastrofe-obligaties de afgelopen drie jaar is gestegen tot boven de 10 procent op jaarbasis. Als de frequentie en intensiteit van natuurrampen toeneemt, zullen de risico’s op verlies voor beleggers in cat bonds eveneens stijgen.
Voor de langere termijn is de vraag daarom of klimaatrisico’s in voldoende mate opgevangen kunnen worden door private partijen op de verzekeringsmarkt. Dit heeft er al toe geleid dat de Europese verzekerings- en pensioentoezichthouder Eiopa en de Europese Centrale Bank (ECB) een voorzet hebben gegeven om te kijken naar publiek-private regelingen voor het afdekken van de risico’s van natuurrampen.
