Nog veertig seconden over. Bas Emaus kijkt verbijsterd naar de klok tijdens de finale van de Innovatiefste Student van Nederland. Wekenlang heeft hij geoefend op zijn pitch van drie minuten. Telkens kwam hij precies op tijd uit, soms zelfs iets te laat. Maar nu, op het moment dat het echt telt, eindigt hij ruim binnen de tijd. ‘Ik dacht: shit, heb ik iets belangrijks gemist?’
De 22-jarige oud-student biomedische wetenschappen aan de HAN – hij is in juli afgestudeerd – had niets gemist. Integendeel. Een paar uur later werd op Cleantech Park Arnhem bekendgemaakt dat hij met zijn bedrijf JiTiBa Algae Technologies één van de winnaars was.
‘Het was echt megaspannend’, zegt Emaus een dag later aan de telefoon. Hij heeft wel vaker voor een groot publiek gestaan, maar dit was anders. ‘Als het competitief is, dan is het een heel ander soort spanning.’
Als prijs mag hij in 2026 mee met een Nederlandse handelsmissie naar Silicon Valley. Maar belangrijker nog: de winst is een erkenning dat zijn oplossing voor één van de grootste milieuproblemen van Nederland serieus wordt genomen.
Groene vijand als bondgenoot
Wat Emaus doet met zijn bedrijf JiTiBa klinkt simpel: water zuiveren met algen. Maar hoe hij het doet, is nieuw. Hij stopt micro-algen in gelballetjes – vergelijkbaar met de tapiocaballetjes in bubbelthee, maar dan groen. Die balletjes zet hij in het water dat uit rioolwaterzuiveringen komt, voordat het terugstroomt naar rivieren en beken. De algen eten de vervuiling op: stikstof, fosfaten, zware metalen.
‘We maken van een groene vijand een groene bondgenoot’, zegt Emaus. Want normaal gesproken zijn algen juist een teken van vervuiling. In de zomer worden rivieren groen door blauwalg, een probleem dat wordt veroorzaakt door te veel voedingsstoffen in het water. Emaus gebruikt diezelfde algen, maar dan in gecontroleerde omstandigheden.
Winnaars Innovatiefste Student 2025
Bas Emaus is met JiTiBa Algae Technologies één van de winnaars van de wedstrijd Innovatiefste Student van Nederland. Hij mag in 2026 mee met een Nederlandse handelsmissie naar Silicon Valley.
De andere titelwinnaars zijn Ark Deliev en Olivia Monné van de Rijksuniversiteit Groningen. Hun AI-tool Edion vermindert de administratieve druk op docenten en geeft hen meer ruimte om onderwijs te geven. Deliev en Monné wonnen een groeireis naar startupfestival Slush in Helsinki.
Daarnaast was er dit jaar ook nog een runner-upprijs. Het ticket naar Websummit in Lissabon werd gewonnen door Richard Visser (HAN). Zijn bedrijf EnableLens maakt met behulp van AI websites toegankelijk voor mensen met een visuele beperking.
De winnaars, van links naar rechts: Richard Visser (EnableLens), Bas Emaus (JiTiBa) en Olivia Monné en Ark Deliev (Edion) | Credits: Jesse Wensing
De fascinatie voor algen begon drie jaar geleden. Emaus reisde voor zijn opleiding dagelijks met de trein naar Nijmegen. ‘Ik ging elke dag met de trein over de Waal. En iedere zomer zag ik de rivier groener en groener worden. Soms gewoon echt donkergroen.’
Dat was precies de tijd dat de stikstofcrisis volop in het nieuws was. Toen hij zag hoe de algen groeiden op de vervuiling in de rivier, had hij een ingeving: waarom deze natuurlijke zuiveraars niet inzetten in plaats van bestrijden?
Van schuur naar bedrijfspand
Met twee vrienden begon hij drie jaar geleden een hobbyproject. Ze kwamen bij elkaar in een schuurtje bij een boerderij. ‘Met oude aquariums en waterpompjes zijn wij toen gestart met algen kweken’, vertelt Emaus. Inmiddels heeft JiTiBa een eigen pand in Arnhem, met kantoor, werkplaats en laboratorium.
Het eerste idee was om biodiesel te maken van algen. Dat bleek commercieel niet interessant. Vervolgens richtten ze zich op rioolslib verwerken. Ook dat bleek geen gouden idee. Toen kwam het moment waarop Emaus de algenballetjes ontwikkelde – de echte doorbraak. ‘Met die technologie is het wel rendabel om water te zuiveren, want ons systeem is supercompact, klein en goedkoop.’
Hij voerde gesprekken met partijen in de sector. Zes waterschappen, veertig waterbedrijven en onderzoeksinstituten hoorde hij aan. Het bleek dat nazuivering van rioolwater de grootste kans bood op impact. ‘Uiteindelijk gaat het erom dat je iets moois maakt dat je ook op de markt kunt krijgen’, zegt hij over de pivots.
Stikstofcrisis 2.0
De timing is goed. De waterkwaliteit in Nederland is slecht, heel slecht zelfs. Geen enkel oppervlaktewater voldoet aan de norm die 25 jaar geleden is vastgelegd in de zogeheten Kaderrichtlijn Water.
De vervuiling komt voornamelijk van twee kanten: fabrieken die chemische stoffen lozen, en landbouwgrond waar mest en bestrijdingsmiddelen afspoelen. De Europese Unie dreigt met forse boetes als Nederland de waterkwaliteit niet snel verbetert.
Bas Emaus wil in het voorjaar van 2026 starten met pilots in zeecontainers. | Credits: Jesse Wensing
‘Het klopt dat dit echt een stikstofcrisis 2.0 wordt’, zegt Emaus. Die vergelijking vormde een cruciaal onderdeel van zijn pitch. ‘Iedereen weet wat de stikstofcrisis is en welke effecten die heeft op ons allemaal. Als je duidelijk maakt dat met de waterkwaliteit hetzelfde staat te gebeuren, heb je meteen de wow-factor.’
Algen beschermen in gel
De technologie zelf is relatief simpel, maar effectief. Normaal gesproken zweven algen los in het water. Als je ze wilt gebruiken voor waterzuivering, moet je ze er daarna weer uit halen. Dat kost veel energie en geld: centrifuges, membranen, hele systemen om de algen te oogsten.
Emaus loste dat op door de algen te omhullen met een gel-achtige substantie. Die is poreus genoeg om water en vervuiling door te laten, maar de algen niet. ‘En bacteriën, schimmels of andere organismen die algen eten of beschadigen ook niet’, vult Emaus aan. Zo zijn ze beschermd en kunnen ze rustig hun werk doen.
De balletjes zitten in mandjes die in het water hangen. Het water stroomt langs de balletjes en de algen erin zuiveren het. Na een paar weken zijn de balletjes vol met vervuiling. Dan haal je de mand uit het water, gooi je de oude balletjes weg en doe je er nieuwe in. Geen pompen nodig, geen filters, geen dure machines.
Business in balletjes
JiTiBa verdient op twee manieren geld. Eerst bouwt Emaus samen met industriële partners de installaties bij waterzuiveringen. Dat kan oplopen tot enkele miljoenen, afhankelijk van de locatie en grootte van de rioolwaterzuivering. Daarna levert hij elke paar weken verse algenballetjes. En dat blijft hij doen, jaar in, jaar uit. Die vaste stroom aan betalingen voor de balletjes is waar het echte geld zit.
In de watersector zijn contracten van vijf tot vijftien jaar gebruikelijk, legt Emaus uit. Stel dat hij met vijf zuiveringsinstallaties een overeenkomst tekent voor de levering van algenballetjes, dan heeft zijn bedrijf voor de komende jaren gegarandeerde inkomsten. ‘Dat maakt het een enorm robuust verdienmodel.’
De naam JiTiBa
De naam JiTiBa Algae Technologies is afgeleid van drie voornamen: Jilles, Tim en Bas. Dat zijn de drie die aanvankelijk begonnen met het kweken van algen voor biodiesel. Laboratoriumtechnicus Jilles Vink is nog steeds betrokken bij JiTiBa. ‘Tim is één van mijn beste vrienden, maar geen onderdeel meer van het team’, zegt Emaus.
Toch wil hij vasthouden aan de naam. Met name in de voedingsindustrie zijn er veel bedrijven die met algen werken. ‘Om een unieke naam te vinden die makkelijk te onthouden is, is nogal een uitdaging. Er is geen enkel bedrijf ter wereld dat JiTiBa heet, dus wij krijgen nooit problemen met merkrechten en dergelijke.’
Het is niet het schaalbare softwaremodel waar investeerders dol op zijn, erkent hij. Maar het is wel stabiel. En de noodzaak is groot. Nederland heeft 21 waterschappen en telt 313 rioolwaterzuiveringsinstallaties. Allemaal potentiële klanten. En dan is er nog de rest van Europa: Frankrijk, Spanje, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk – overal speelt hetzelfde probleem.
Op de iets langere termijn hoopt Emaus de sprong naar het grotere bedrijfsleven te maken. De algen kunnen namelijk ook medicijnresten, pfas en microplastics filteren. ‘Dat is door andere onderzoeksgroepen al bewezen’, zegt hij. ‘Alleen moeten wij nog aantonen dat het ook met onze technologie kan.’
Die onderzoeken kosten vele miljoenen. Maar als dat lukt, kan JiTiBa aankloppen bij bijvoorbeeld farmagiganten als Johnson & Johnson en AstraZeneca. ‘Daar zit echt megapotentie, want zij hebben nu grote problemen met hun afvalwater.’
Ambitieuze planning
Vooralsnog richt JiTiBa zich op rioolwaterzuivering. Het bedrijf gaat daarvoor samenwerken met industriële partijen, waaronder Modderkolk, AquaMinerals en RBW Water. Die hebben de kennis en ervaring om grote installaties te bouwen. ‘Je moet doen waar je goed in bent’, zegt Emaus. ‘Ik ben geen civiel ingenieur, dus ik kan geen betonsystemen gieten of ontwerpen. Ik ben biotechnoloog.’
Wanneer de eerste installatie er staat? In het voorjaar van 2026 wil Emaus enkele pilots starten in zeecontainers. Na de zomer moet de eerste sale zijn gedaan voor een systeem op volledige schaal. Begin 2027 kan JiTiBa dan de boer op gaan.
‘De planning is extreem ambitieus’, zegt Emaus. ‘Maar we hebben contact met grote industriële partijen en zij vinden dit realistisch.’
Op uitwisseling naar Spanje
Om de technologie op te schalen zoekt JiTiBa nog 400.000 euro aan financiering. Emaus: ‘De afgelopen twee maanden hebben we prijzen gewonnen en een aantal subsidies toegekend gekregen, dus er zit schot in de zaak.’
Het duurt alleen nog even voordat die subsidies binnen zijn: zes tot negen maanden. Dat komt niet slecht uit, want Emaus vertrekt later deze maand naar de Spaanse stad Badajoz voor een uitwisselingsproject, als onderdeel van een EU-programma. Daar wordt hij gementord door een ervaren ceo uit de sector, terwijl hij aan zijn bedrijf kan werken.
‘Ons team van acht mensen kan ik op afstand aansturen’, zegt Emaus. ‘Tegen de tijd dat ik terug in Nederland ben, ontvangen we die subsidies. Dan gaan we meteen helemaal los.’
Dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout.
