Hannah van der Korput
08 juni 2023, 14:30

Aan frites valt nog genoeg te innoveren

Het gros van de mensen denkt bij frites (of voor de liefhebbers patat) niet meteen aan innovatie. Internationale fritesproducent Lamb Weston EMEA doet dat juist wel. In een gloednieuw innovatiecentrum in Bergen op Zoom gaat het bedrijf nieuwe technologieën, productinnovaties en duurzamere productieprocessen ontwikkelen.

Webimage LWF57 LWF58 Connoisseur Home Style Fry Skin on Product innovation technologist Esther Schenk: “We gebruiken het liefst de hele aardappel. Het is zonde om de schil eraf te halen, terwijl dat niet nodig is.” | Credits: Lamb Weston EMEA

De kleinschaligheid van het innovatiecentrum is volgens Erik de Been, technology development leader bij Lamb Weston EMEA, een enorm voordeel. “Eerder deden we lijntesten in de fabrieken. Dat is enorm kostbaar, want de reguliere fritesproductie komt dan vier á vijf uur stil te liggen. Je kunt je voorstellen: dat doe je niet zomaar.”

Volop experimenteren

Het nieuwe innovatiecentrum maakt het mogelijk om juist op kleinere schaal te experimenteren. De Been: “Dit maakt het mogelijk om vaker, uitvoeriger en extremere innovaties te testen. Wanneer een proef niet uitpakt zoals we hopen, maken we de productielijn leeg en beginnen we weer opnieuw. In een grote fabriek is het niet haalbaar om voor ieder idee een paar uur productietijd op te offeren. Op de testlijn in het proeflab kan dat wel.”

Innovaties versnellen

De Been is er dan ook van overtuigd dat het nieuwe centrum gaat bijdragen om in sneller tempo innovaties te ontwikkelen. “We testen op kleine schaal. Mochten we falen, dan doen we dat ook op kleine schaal. Hierdoor gaan we met minder gebruik van grondstoffen, energie en water pilots doen. Zo kunnen we met minder verspilling meer risico nemen in de testen. Dat gaat mooie, nieuwe inzichten opleveren.”

Fritesproductie verduurzamen

In het innovatiecentrum ligt de focus ook op manieren om het energie- en waterverbruik te verminderen. “Nieuwe technologieën kunnen ervoor zorgen dat het in de toekomst in al onze fabrieken minder energie kost om onze frites te produceren. Daar investeren we tijd en onderzoek in”, zegt De Been. “Met de huidige methode hebben we een bepaalde hoeveelheid water nodig om onze frites te maken. De grote uitdaging is om tot dezelfde productkwaliteit te komen, maar met minder water. We zijn al lange tijd bezig met waterhergebruik en -recycling. Het innovatiecentrum is een veilige omgeving om bijvoorbeeld een blancheerproces met veel minder water te testen.”

Blancheren is het proces waarbij de frietstaafjes korte tijd worden ondergedompeld in heet water om ze voor te garen. Door het blancheerwater vervolgens goed te filteren en intern te recyclen, kan het nogmaals gebruikt worden. Dat scheelt water, maar ook energie omdat het water al verwarmd is.

Het nieuwe innovatiecentrum moet de testkeuken worden voor nieuwe technologieën en productinnovaties. | Credit: Lamb Weston EMEA

Frites zelf

Het productieproces is één manier om te verduurzamen. Een andere methode is om het product zelf aan te passen. Zo maakt Lamb Weston EMEA nu frites met een dikkere snijmaat. Hierdoor hoeft er minder water verdampt te worden, waardoor energie wordt bespaard. De dikkere frites hebben ook minder olie nodig. Dat is duurzamer, want de plantaardige oliën waarin frites worden voorgebakken zorgen voor een behoorlijke CO2-uitstoot.

Daarnaast wordt sterk ingezet op aardappelproducten met schil. “Zo gebruiken we het liefst de hele aardappel”, zegt Esther Schenk, product innovation technologist bij Lamb Weston EMEA. “Het is zonde om de schil eraf te halen, terwijl dat niet nodig is.” Bovendien zit verduurzaming van aardappelproducten ook in de efficiëntie, vindt De Been. “In aardappels zit al veel input op het moment dat wij ze verwerken. Hoe meer we gebruiken, hoe zuiniger dat is.”

In het innovatiecentrum worden onder andere ingrediënten onderzocht die als een soort coating om de frites een barrière vormen en op die manier de vetopname verminderen. | Credit: Lamb Weston EMEA

De perfecte aardappel

Tot slot is er de zoektocht naar de perfecte aardappel. “Dat gaat om smaak, maar ook om duurzaamheid”, legt Schenk uit. “Denk aan aardappelen die sneller groeien, minder meststoffen en gewasbescherming nodig hebben of minder gevoelig zijn voor plagen en ziektes. In plaats van één test op de grote lijn, kunnen we in het innovatiecentrum veel meer verschillende aardappelrassen proberen omdat de proeven kleinschaliger zijn. Dat verhoogt de kans dat er één aardappelras tussen zit die heel goed scoort op duurzaamheid.”

Vegan snack

Ondertussen wordt de roep om plantaardige voeding alsmaar groter. Dat biedt volgens De Been kansen. “Een portie frites is een geliefde snack en helemaal vegan. De aardappel is bovendien een ontzettend efficiënt, voedzaam gewas met een bron van eiwitten. Hoe mooi zou het zijn als niet het vlees, maar de frites de ster van het gerecht is? Dat is een stuk beter voor onze planeet.”

Schenk vult aan: “En op termijn maken we producten ook gezonder door onze frites verder door te ontwikkelen voor bereiding in de airfryer en oven. Ook zetten we in op vetreductie. We onderzoeken ingrediënten die als een soort coating om de frites een barrière vormen en op die manier de vetopname verminderen. Het innovatiecentrum biedt de plek om kennis op te doen en nog belangrijker: het gewoon te proberen.”

Meer artikelen over Lamb Weston EMEA:

Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar onze partners? Klik hier.

Damdoorbraak: wat moeten Oekraïense boeren straks zonder water?

De dam van zo’n 30 meter hoog en 3 kilometer lang hield een stuwmeer tegen van 18 miljoen kubieke meter. Dat is vergelijkbaar met vijf keer het IJsselmeer. De enorme hoeveelheid water in dit reservoir, wat grotendeels wordt gebruikt voor de irrigatie van landbouwgrond, stroomt nu weg. Voedselvoorziening Volgens Michelle van Vliet, hoofddocent bij de afdeling Fysische Geografie van Universiteit Utrecht, zorgen de overstromingen voor schade aan de landbouwgrond. "Stroomafwaarts komt een groot gebied onder water te staan. Dit zorgt voor mislukte oogsten, maar als je het breder trekt dan zijn er meer gevolgen voor de voedselvoorziening. Zo neemt de veestapel af, omdat dieren verdrinken. Ook raakt het de visserij." Irrigatie Het stuwmeer speelt ook een grote rol als het gaat om de irrigatie van landbouwgrond. Perziken, abrikozen, kersen, druiven; allemaal worden ze geteeld met water uit het reservoir. Ook de meeste zomerkassen, die de bevolking van Oekraïne en Moldavië voorzien van betaalbare tomaten, aubergines, komkommers en paprika's, maken gebruik van het irrigatiesysteem, afkomstig van het stuwmeer. Nu het waterreservoir leegstroomt, komt de voedselvoorziening in gevaar. Zonder irrigatie is het bijna onmogelijk om groenten en fruit te verbouwen in de regio. Er valt namelijk maar weinig neerslag. De meeste regen komt naar beneden in de winterperiode, dus buiten het groeiseizoen. Van Vliet: "Het zuiden is al een droog gebied, en met een veranderend klimaat wordt het in de komende decennia naar verwachting nog droger. Oekraïense boeren moeten dus gaan kijken naar droogteresistente gewassen, zoals bepaalde aardappelrassen. Die vragen om minder irrigatie." Graan Oekraïne wordt ook wel de graanschuur van Europa genoemd. Het is een grootproducent van onder andere tarwe, gerst en maïs. Hoewel de productie al flink is afgenomen door de oorlog, steeg de tarweprijs op de wereldmarkt na de damdoorbraak. Ook andere graanboeren in de wereld hebben het moeilijk. Argentinië en Amerika houden rekening met een terugval in de tarweoogst door te weinig neerslag. In Australië neemt de opbrengst waarschijnlijk met een derde af door aanhoudende droogte. China heeft juist te maken met heftige regenval, waardoor het mogelijk ook meer tarwe moet importeren. Hoe nu verder? Momenteel is het onmogelijk om de dam te repareren, zegt Van Vliet. "Op dit moment is er weinig aan te doen, want de waterstroom is te sterk en ongecontroleerd. Wanneer het meeste water is weggelopen, kunnen de herstelwerkzaamheden pas beginnen. Dit is een heel proces: de schade moet in kaart worden gebracht en verschillende partijen moeten samen een plan maken voor de reparatie. Komt nog bij dat het een gebied in oorlog is, wat het allemaal bemoeilijkt." Voor de herstelwerkzaamheden van start gaan, is het volgens Van Vliet belangrijk om minimaal vijftig jaar vooruit te kijken. "Zoals gezegd wordt het in het zuiden van Oekraïne de komende jaren alleen maar droger. In de toekomst zouden er waarschijnlijk al uitdagingen zijn ontstaan met betrekking tot waterschaarste, los van de damdoorbraak. Watersystemen moeten in de toekomst meer water transporteren om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen. Dit vraagt om efficiënter waterverbruik voor de landbouw, huishoudens en de energiesector. De watervoorziening kan ook nog worden uitgebreid. Zo is een groot gebied minder afhankelijk van één bron. Deze damdoorbraak laat zien hoe kwetsbaar dat eigenlijk is.” Dit schreven we eerder over Oekraïne: Oekraïne is meer dan gas: graan, ammoniak en uraniumDit is wat de oorlog in Oekraïne doet met de landbouwgrond61 procent van de Nederlanders vermindert energiegebruik sinds oorlog Oekraïne