Het is erg onwaarschijnlijk dat Nederland het klimaatdoel voor 2030 gaat halen. Dat was de conclusie die het Planbureau voor de Leefomgeving in september trok in een nieuw rapport<\/a>. Toegegeven, dat doel leek voorgaande jaren ook al verder uit zich te geraken. Maar met minder dan 5 procent is de kans om de doelen te halen inmiddels praktisch nihil geworden.<\/p>\n

Dat het doel niet gehaald wordt, komt niet alleen omdat het vorige kabinet de afgelopen jaren aan bestaande duurzaamheidsmaatregelen heeft geschaafd. Maar geholpen heeft het niet. Minister Hermans beloofde bij haar in april gepresenteerde klimaatplan een CO2-reductie van 10 tot 12 megaton, maar volgens het PBL gaat het in de praktijk om minder dan de helft. Deels komt dat omdat de voorgestelde maatregelen nog onvoldoende zijn uitgewerkt of invoering langer gaat duren. Denk aan de broodnodige uitbreiding van het energienetwerk of een verhoogde inzet van CO2-opslag in de Noordzee.<\/p>\n

Daarnaast heeft het kabinet dit jaar ook maatregelen doorgevoerd, afgezwakt of aangepast die ervoor zorgen dat de klimaatdoelen direct verder uit zicht zijn geraakt. De ambitie voor vermogen aan wind op zee in 2030 werd teruggeschroefd<\/a> van 12 naar 10 gigawatt; de plasticheffing<\/a> ging op de lange baan; de SDE++-subsidie kreeg een knipbeurt, de CO2-heffing<\/a> voor zware industrie werd geschrapt; de subsidie voor de aanschaf van een elektrische auto verdween en de verplichting<\/a> om vanaf 2026 bij vervanging van de cv-ketel een (hybride) warmtepomp te plaatsen werd ingetrokken.<\/p>\n

Tegenwind in Europa<\/h2>\n

Niet alleen in eigen land, ook in Europa wordt er aan de stoelpoten van duurzaamheid gezaagd. Hoewel de doelstelling van 90 procent minder emissies in 2040 ten opzichte van 1990 nog steeds staat, is deze van allerlei geitenpaadjes<\/a> voorzien. Landen mogen een deel van hun uitstoot buiten de EU compenseren en een uitbreiding van het emissiehandelssysteem (ETS II)<\/a> wordt uitgesteld van 2027 naar 2028. Daarnaast wordt het 2040-doel om de twee jaar opnieuw ge\u00ebvalueerd om te kijken of de Europese concurrentiekracht niet te hard wordt geraakt.<\/p>\n

Ook de duurzaamheidsrapportageplicht (CSRD) en de antiwegkijkwet<\/a> (CSDDD) zaten in de hoek waar de klappen vallen. Om de administratiedruk op bedrijven te verlichten hoeft in 2025 en 2026 nog niet gerapporteerd te worden over in de regel omvangrijke scope 3-emissies.<\/p>\n

En de CSDDD, die bedrijven verplicht om mensenrechten- en milieuproblemen in hun toeleveringsketen aan te pakken, gaat alleen gelden voor de bedrijven met 5.000 werknemers en 1,5 miljard euro omzet. Dat betekent dat er veel minder bedrijven moeten rapporteren dan eerder, toen de lat op 1.000 werknemers en 450 miljoen euro omzet lag.<\/p>\n

Het is stil aan de overkant<\/h2>\n

Kijken we naar de andere kant van de oceaan, dan zakt de moed je al helemaal in de geitenwollen sokken. 2025 begon met de aankondiging<\/a> van Trump om opnieuw uit het Klimaatakkoord van Parijs te stappen. Onder het mom van \u2018drill baby, drill\u2019 krijgen olie- en gasbedrijven ruim baan, terwijl Trump alles uit de kast haalt om de bouw van windturbines te stoppen (\u2018it\u2019s driving the whales loco<\/em>\u2019). En alles wat ook maar een beetje ruikt naar ESG (environmental, social, governance), kan zich maar beter gedeisd houden<\/a>.<\/p>\n

Minstens zo zorgwekkend zijn de bezuinigingen op instituten, zoals de National Oceanic Atmospheric Administration (NOAA) en de Environmental Protection Agency (EPA), die onderzoek doen naar klimaatverandering. Ingetrokken geldpotjes staan nieuw klimaatonderzoek in de weg. Daarnaast wordt informatie over klimaatverandering van overheidssites weggehaald en droeg het Amerikaanse ministerie van energie actief bij aan de desinformatiecampagne middels een klimaatrapport dat vol stond met valse claims<\/a> over klimaatverandering.<\/p>\n

Positieve signalen<\/h2>\n

Lees je de nieuwsfeiten achter elkaar, dan is het lastig optimistisch te blijven. Maar dit is niet het hele verhaal. We kunnen nog steeds dagelijks verhalen maken over hoopgevende innovaties, unieke samenwerkingsverbanden en onvermoeibare Changemakers. Maar er zijn ook andere tekenen; signalen die zich als tektonische platen onder het oppervlak verplaatsen. Het zijn signalen die fundamentelere veranderingen markeren.<\/p>\n

Jaar op jaar wekt Nederland meer hernieuwbare energie op. Eind oktober 2025 zaten we volgens cijfers van Energieopwek.nl op eenzelfde hoeveelheid opgewekt vermogen als in heel 2023. Hoewel zowel de zonne- als windenergiesector met uitdagingen kampt, heeft de capaciteitsgroei alle verwachtingen overtroffen. Zo telde ons land begin 2024 nog geen 200.000 daken met zonnepanelen, met een gezamenlijk vermogen van 665 megawattpiek. Nu heeft 40 procent van alle woningen panelen op het dak en was eind 2024 het totale vermogen 28,6 gigawattpiek<\/a>: bijna vier zonnepanelen per inwoner.<\/p>\n

Hernieuwbare energie in de lift<\/h2>\n

Wereldwijd overtreft de uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen al helemaal alle verwachtingen<\/a>. Onderzoek van de Energy & Climate Intelligence Unit (ECIU) toont dat zonne-energiecapaciteit vijftien keer sneller groeit dan in 2015 werd voorspeld en dat de windenergiecapaciteit verdrievoudigd is.<\/p>\n

Ook elektrische auto\u2019s overtreffen de verwachtingen fors. Zet de groei door, dan is het aandeel elektrisch in 2030 66 procent hoger dan eerder werd geschat.<\/p>\n

China in het bijzonder breidt in duizelingwekkende snelheid<\/a> zijn capaciteit aan windenergie en zonnestroom uit. Ongeveer driekwart van de wereldwijd uitgebreide capaciteit wind en zon komt voor rekening van dat land.<\/p>\n

Een deel van de verklaring van deze opmars ligt bij de enorme daling van kosten van technologie\u00ebn die de energietransitie mogelijk maken. Zo daalden de kosten van bijvoorbeeld zonne-energie en lithium ion-batterijen in de afgelopen vijftien jaar tot wel 90 procent<\/a>.<\/p>\n